اگر می‌خواهیم بدانیم فردای ما چگونه خواهد بود، باید ببینیم نسبت امروز ما با خدا چگونه تعریف شده است. بسیاری گمان می‌کنند موفقیت اجتماعی، محبوبیت عمومی، اعتبار فرهنگی و اقتدار سیاسی را باید صرفا در مناسبات انسانی جست‌وجو کرد. حال آنکه منطق دین، نقشه راه دیگری پیش روی انسان می‌گذارد. در این نگاه، نسبت انسان با مردم، از نسبت او با خدا می‌گذرد. اگر آن رابطه اصلاح شود، این رابطه نیز سامان خواهد یافت. حضرت امام هادی علیه‌السلام در کلامی ژرف و راهگشا، این حقیقت را چنین ترسیم می‌فرمایند: « هر کس از خدا پروا کند، حرمتش نگاه داشته می‌شود و هر که خدا را اطاعت کند، مورد اطاعت قرار می‌گیرد.» این حدیث، یک قاعده بزرگ اجتماعی است. جامعه‌ای که تقوا را از زندگی حذف کند، سرمایه اعتماد را از دست می‌دهد. مردمی که رابطه خود را با خدا بر پایه منفعت تنظیم کنند، رابطه‌شان با یکدیگر نیز بر مدار منفعت خواهد چرخید. در چنین فضایی، اعتماد جای خود را به سوءظن می‌دهد، مسئولیت‌پذیری به منفعت‌طلبی تبدیل می‌شود و همبستگی اجتماعی آرام‌آرام فرسوده می‌گردد. به واقع، هر جامعه بر پایه نوعی «سرمایه اخلاقی» زندگی می‌کند. این سرمایه، از بانک‌ها و منابع زیرزمینی مهم‌تر است. آنچه مردم را کنار هم نگه می‌دارد، فقط قانون نیست؛ اعتماد است. فقط قرارداد نیست؛ اعتبار است. فقط قدرت نیست؛ مشروعیت است. و این سرمایه‌های نامرئی، بیش از هر چیز در میدان اخلاق و معنویت تولید می‌شوند. حدیث امام هادی علیه‌السلام دقیقاً به همین نقطه اشاره دارد. انسانی که خود را در محضر خدا می‌بیند، دروغ را آسان بر زبان نمی‌آورد، خیانت را هنر نمی‌شمارد و فریب را ابزار پیشرفت نمی‌داند. چنین انسانی، خواه در خانواده باشد، خواه در بازار، خواه در رسانه و خواه در مسئولیت‌های اجتماعی، منشأ امنیت و اعتماد خواهد شد. مردم نیز به طور طبیعی به او اعتماد می‌کنند و از او اثر می‌پذیرند. در مقابل، آنجا که رضایت خدا از معادلات زندگی حذف شود، مسابقه‌ای بی‌پایان برای جلب رضایت خلق آغاز می‌شود؛ مسابقه‌ای که هیچ برنده‌ای ندارد. زیرا خلق، خواسته‌های متکثر و گاه متضاد دارند. کسی که همه همت خود را صرف خوشایند این و آن کند، نه به آرامش می‌رسد و نه به اعتبار. از همین روست که امام علیه‌السلام هشدار می‌دهند: « آن که خدا را به خشم آورد، دیر یا زود با خشم مخلوق نیز روبه‌رو خواهد شد». این توصیف یک واقعیت اجتماعی است. امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند بازخوانی این حکمت نورانی هستیم. در روزگاری که بسیاری از مناسبات اجتماعی در معرض فرسایش اخلاقی قرار گرفته‌اند، باید دوباره نسبت خود را با خدا تعریف کنیم. باید بدانیم که کیفیت زندگی جمعی ما، از کیفیت بندگی ما جدا نیست. خانواده سالم، اقتصاد سالم، رسانه سالم و سیاست سالم، همه از یک ریشه آب می‌خورند و آن ریشه، صدق رابطه انسان با پروردگار است. پس بار دیگر حدیث امام هادی علیه‌السلام را بخوانیم برای طراحی آینده. زیرا راه مدیریت فردا، از اصلاح امروز می‌گذرد و اصلاح امروز، از تنظیم نسبت ما با خدا آغاز می‌شود.

ب / شماره 5826 / دوشنبه 11 خرداد 1405 / صفحه 4

blob:https://web.eitaa.com/93b285f8-506f-4a9b-9c13-d2f38f4f49d4

Powered By
  BLOGFA.COM