رمضان، فقط یک ماه در تقویم نیست؛ «رسمِ به زیستن» است. مدرسه‌ای سی‌روزه که در آن، انسان از مشق عبادت آغاز می‌کند و به سرمشق‌گیری برای زندگی می‌رسد. ماهی که در آن، آسمان به زمین نزدیک‌تر است و آدمی فرصت می‌یابد فاصله‌های درون خود را کم کند. روزه، تمرین امساک است؛ اما نه فقط از نان و آب. امساک از خشم، از خودخواهی، از غفلت. این مشق عبادت، اگر درست فهم شود، به مهارت زیستن بدل می‌شود. رمضان می‌آموزد که می‌توان خواست و نخورد، توانست و نگفت، دانست و گذشت. این، همان تربیت اراده است؛ تربیتی که انسان را برای ساختن فردا آماده می‌کند.

رمضان، ماه قرآن است. کتابی که برای تلاوت نازل نشد تا فقط در صوت خوش جاری شود؛ برای هدایت نازل شد تا در متن زندگی جاری گردد. از سرمشق‌گیری از قرآن باید به «سبک زندگی قرآنی» رسید؛ سبکی که عدالت را اصل می‌داند، کرامت انسان را پاس می‌دارد و مسئولیت اجتماعی را وظیفه‌ای ایمانی می‌شمارد. توسعه معرفتی در رمضان، یعنی فهم عمیق‌تر از خود، از خدا، از جامعه و از نسبت این سه با یکدیگر.

رمضان، سفره هم دارد. سفره‌های افطاری، فقط محل رفع گرسنگی نیست؛ آیین همدلی است. فرهنگ ایرانی، در این ماه، شکوه خود را در مهمان‌نوازی و کرامت نشان می‌دهد. خانه‌ها گشوده می‌شود، مساجد جان می‌گیرد، کوچه‌ها بوی نان گرم و آش ساده می‌دهد. این سفره‌ها، نماد عدالت اجتماعی‌اند اگر دست نیازمندان نیز در آن دیده شود. افطار، تمرین تقسیم است؛ تمرین آنکه دیگری را بر خود مقدم بداریم. صله‌رحم، تنها یک توصیه اخلاقی نیست؛ بازسازی شبکه عاطفی جامعه است. دیدارها، کدورت‌زدایی‌ها، آشتی‌ها، همه بخشی از «زیست رمضانی» است. در کنار آن، خلوت‌های سحر، اشک‌های بی‌ریا، مناجات‌های نیمه‌شب، انسان را به خویشاوندی با خدا نزدیک می‌کند. گویی آدمی در این ماه، نسب تازه‌ای می‌یابد؛ نسبی از جنس تکرار نفخت فیه من روحی.

رمضانِ تراز انقلاب اسلامی، رمضانی است که هم معنویت دارد و هم مسئولیت. جامعه‌ای که خود را انقلابی می‌داند، باید در این ماه، بیش از همیشه به عدالت، مواسات و همبستگی بیندیشد. اگر رمضان فقط به مراسم محدود شود و به تحول در رفتار اجتماعی نینجامد، از تراز خود پایین آمده است. اما اگر به گسترش فرهنگ انفاق، به تقویت سرمایه اجتماعی، به افزایش امید و همدلی بینجامد، آن‌گاه جلوه‌ای از همان آرمان‌های بلند خواهد بود.

جامعه‌ تراز، جامعه‌ای است که شکوه فرهنگ ایرانی را در آینه رمضان نشان دهد؛ فرهنگی که قرن‌ها با ایمان درآمیخته و از دل آن هنر، ادب، مهمان‌نوازی و همدلی زاده شده است. در چنین جامعه‌ای، رمضان فقط یک مناسبت نیست؛ موسم بازسازی اخلاق عمومی است. بازار با انصاف‌تر می‌شود، زبان‌ها مهربان‌تر، نگاه‌ها نرم‌تر. رمضان می‌آید تا به ما یاد بدهد چگونه بهتر زندگی کنیم. از مشق عبادت به مهارت اخلاق، از تلاوت به عمل، از سفره افطار به سفره عدالت، از صله‌رحم به صلح اجتماعی. اگر این رسمِ به زیستن را جدی بگیریم، پس از پایان ماه نیز رمضانی خواهیم ماند. رمضان، یک تمرین جمعی است؛ تمرین انسان‌تر شدن. و جامعه‌ای که انسان‌تر شود، فردایش روشن‌تر خواهد بود.

ب / شماره 5770 / چهارشنبه 29 بهمن 1404 / صفحه 3

blob:https://web.eitaa.com/43d9a37b-db14-48c3-9030-0381cdaa609b

Powered By
  BLOGFA.COM