انقلاب را باید تمام ساحتی خواند. حرف رفتن یک حکوکت و آمدن حکومتی دیگر نیست. به واقع انقلاب اسلامی، ایران در سال ۱۳۵۷ فراتر از تغییر ساختار سیاسی کشور، اساساً نگاه حاکمیت نسبت به «انسان ایرانی» و جایگاه او در مناسبات اجتماعی، سیاسی و فرهنگی را تغییر داد. در تحلیل این تحول، باید به مبانی فکری و بیانات رهبران انقلاب توجه کرد، زیرا آنان محور کرامت انسانی و احترام به ملت را در مرکز آرمان‌های خود قرار دادند.

از دیدگاه بنیانگذار انقلاب، حضرتِ امام خمینی (ره)، انسان و کرامت انسانی از اصول بنیادین است. امام بر این باور بود که انسان‌ها دارای کرامت ذاتی هستند و شایسته احترام‌اند؛ به‌گونه‌ای که حاکمیت موظف است حرمت و حقوق مردم را رعایت کند و آن‌ها را در متن اداره جامعه قرار دهد، نه در حاشیه آن. بر پایه این دیدگاه، با صدور «فرمان هشت‌ماده‌ای» بر رعایت حقوق مردم و کرامت انسانی تأکید صریح کرد که دولت و قوای اجرایی و قضایی باید در رفتار و قوانین، حرمت و حقوق مردم را محترم بشمارند این سند به عنوان «منشور کرامت انسان» شناخته می‌شود که هدفش تضمین احترام و حفظ حیثیت اجتماعی شهروندان بوده است. در سیره و گفتار امام خمینی، انسان به‌مثابه موجودی با کرامت و ارزش ذاتی مطرح شد؛ نه صرفاً ابزاری برای قدرت سیاسی. نگاه امام به مردم ایرانی این بود که آنان نه توده‌ای بدون نقش، بلکه صاحبان اصلی انقلاب و تصمیم‌کنندگان سرنوشت خویش هستند. او بارها اشاره داشت که اگر مردم از نظام و انقلاب روی برگردانند، آن نظام دیگر مشروعیت خود را از دست می‌دهد، زیرا اساس حکومت در رأی و خواست مردم است. این تأکید نشان‌دهنده درک عمیق امام از حقوق و جایگاه انسان در ساختار حکمرانی بود.

حضرت آیت‌الله خامنه‌ای نیز بر همان منهج روح الله استوارند و در بیانات خود بارها به عزت، هویت و احترام مردم ایران اشاره کرده اند. از منظر ایشان، انقلاب اسلامی نه‌فقط یک تحول سیاسی، بلکه برگشت عزت ملی و کرامت انسانی ملت ایران بود. ایشان تأکید کرده‌اند که انقلاب باعث شد ایرانیان از دوره‌ها و ساختارهایی که عزت آنان را خدشه‌دار کرده بود آزاد شوند و هویت مستقل و شرافتمندانه خود را بازیابند.

رهبر انقلاب همچنین کرامت زنان را یکی از ارزش‌های برجسته در نگاه اسلامی دانسته و به مقایسه آن با برخی رویکردهای غربی پرداخته‌اند که به باور او در مواردی به «تحقیر» و «نقض عزت انسانی» انجامیده است. این نوع بیانات نشان می‌دهد که از منظر حاکمیت، احترام به انسان ایرانی و حفظ کرامت او نه‌فقط در حوزه حقوق مدنی، بلکه در ساختار فرهنگی و اجتماعی نیز جزء اهداف انقلاب اسلامی تلقی می‌شود. بر این اساس می توان گفت که گفتمان رسمی انقلاب بر احیای کرامت انسانی، استقلال هویتی و احترام متقابل میان حاکمیت و مردم تاکید داشته است. این گفتمان در سخنان امام خمینی و آیت‌الله خامنه‌ای بازتاب یافته و نشان می‌دهد که برای حاکمیت انقلاب اسلامی، انسان ایرانی با ارزش، حق‌طلب و ارزش‌مند در متن جامعه بوده و هست.

ب / شماره 5760 / دوشنبه 13 بهمن 1404 / صفحه 4

http://archive.birjandemrooz.com/PDF/14041113.pdf

+ نوشته شده در  چهارشنبه بیست و دوم بهمن ۱۴۰۴ساعت 15:30  توسط غلامرضا بنی اسدی  |