قدرت در ایران بعد از انقلاب در گونه «نرم» هم اگر نگوئیم بی نظیر حتما کم نظیر بود. انقلاب به مثابه کارخانه معنا، مدام و متناسب با شرایط تولید داشت. قدرت نرم ایران پس از انقلاب، پیش از آنکه رسانه‌ای یا تبلیغاتی باشد، وجودی و هویتی است. انقلاب اسلامی نوعی الگوی جدید از زیستن سیاسی ارائه کرد: زیستنی که در آن دین، سیاست، عدالت و مردم‌سالاری قابل جمع هستند. در این معنا، ایران به «ایده» تبدیل شد، خیلی فراتر از «کشور». انقلاب به «متن الهام‌بخش» برای دیگر ملت‌ها بدل شد. مفاهیمی چون مقاومت، استکبارستیزی و استقلال به زبان مشترک فراملی تبدیل شدند. از منظر مطالعات فرهنگی، وقتی یک ملت بتواند برای رنج‌ها معنا تولید کند، در حال تولید قدرت نرم است. روایت ایران از تحریم، فشار و تهدید چنین بوده است: اینها نشانه دشمنی با پیشرفت ماست، نه نشانه ضعف ما. همین روایت، شکست را به «امتحان» و فشار را به «فرصت» تبدیل کرده است. به همین خاطر است که تهدید ها که هرکدامشان برای شکستن هر ملتی کافی بود، نتوانست به رغم تحمیل مشکلات ما را از پا بیندازد. ویژگی ممتاز تجربه ایران پس از انقلاب، درهم‌تنیدگی قدرت سخت و نرم است. برخلاف برخی قدرت‌ها که ارتش قدرتمند اما مشروعیت اجتماعی شکننده دارند، یا جذابیت فرهنگی دارند اما بازدارندگی ندارند، ایران کوشیده است این دو را همزمان رشد دهد. هم با تشییع میلیونی شهدا ، سرمایه نرم خود را افزایش دهد و هم با تولیدِ توان پاسخ‌گویی نظامی، سرمایه سخت خود را ارتقا ببخشد. پیوند این دو حوزه است که موفقیت تولید می کند. چه موشک بدون معنا صرفاً سلاح است، اما موشکی که حامل روایت دفاع از کرامت ملت باشد، تبدیل به نشانه اقتدار تمدنی می‌شود. بار اعظم این نیز بر شانه مردم است. در معناخوانی انقلاب، مردم نه مخاطب قدرت بلکه مولد قدرت هستند. مشارکت در انتخابات، حضور در راهپیمایی‌ها، کمک‌های مردمی در بحران‌ها، و حتی کنشگری فرهنگی در فضای مجازی، همگی اشکال مختلف تولید قدرت‌اند. قدرت در اینجا یک «پروژه دولتی» نیست؛ بلکه یک «فرآیند اجتماعی» است. این تفاوت بنیادین، راز ماندگاری قدرت ایران در شرایط فشار مستمر است. انقلاب اسلامی مسیر ایران را از یک دولت-ملت پیرامونی به سمت ملت-تمدن نوظهور سوق داده است. در این سطح، قدرت دیگر صرفاً برای بقا نیست، بلکه برای اثرگذاری تمدنی تعریف می‌شود. به بیان دیگر، ایران پس از انقلاب در حال تمرین این گزاره است که قدرت فقط برای دفاع از مرزها نیست؛ برای دفاع از معناست. معنایی که در کالبد ایران به جانی تازه برای تغییر در جهان تبدیل شده است. در این منظومه، قدرت نه محصول ترس، بلکه برآمده از ایمان به امکان تغییر است.

ب / شماره 5763 / یکشنبه 19 بهمن 1404 / صفحه 3

http://archive.birjandemrooz.com/PDF/14041119.pdf

+ نوشته شده در  یکشنبه نوزدهم بهمن ۱۴۰۴ساعت 14:12  توسط غلامرضا بنی اسدی  |