خراسان جنوبی استانی است که با وجود اقلیم کویری و طبیعت سخت، همواره در دل خود گنجینه‌ای از هنر و ذوق مردمانش را پرورده است. اگر اقتصاد منطقه را به شریان‌های حیاتی تشبیه کنیم، صنایع دستی بی‌تردید رگی است که خون فرهنگ، هویت و معیشت را هم‌زمان جاری می‌سازد. با این حال، این سرمایه بومی هنوز جایگاه شایسته خود را در اقتصاد ملی و بازار جهانی نیافته است. متاسفانه تر در خود منطقه هم نگاهی جلب این همه ظرافت و ظرفیت نمی شود.

قالی ما، با نقش‌های اصیل و رنگ‌های طبیعی، شهرتی دیرینه دارد و هر تخته آن گویی سندی از تاریخ منطقه است. در کنار آن، گلیم‌بافی و سوزن‌دوزی‌های محلی با ظرافت خیره‌کننده، نماد صبر و هنر زنان کویر به شمار می‌رود. سفالگری نیز، که از خاک خشک اما سرشار از خلاقیت این سرزمین شکل می‌گیرد، روایتگر پیوند دیرین انسان و طبیعت است. این تنوع محصول نه‌تنها مایه افتخار فرهنگی، بلکه فرصتی اقتصادی برای توسعه پایدار است. البته پیشترها خانه روستائیان با صدای تار و پودِ قالی و قالیجه هایی که دختران می بافتند جان می گرفت اما با بی جان شدن روستا در ادامه خشکسالی های مکرر کمتر این آواز خوش به گوش می رسد اما هنوز در هوش مردم مانده است و اگر فرصت ها بازسازی شود دوباره آنچه در هوش است می تواند در تن تار و پود بدمد و هوش از سر مردمان برباید. با این همه ما با یک چالش بزرگ مواجهیم. همان که به عنوان گسست نسل ها در حوزه اجتماعی از آن نام برده می شود. اینجا هم اگر پل نزنیم بین نسل ها و اگر مهارت قاب شده در اندیشه مادران را به دختران منتقل نکنیم. اگر دست ها به مهارت بافندگی نرسند. آن حکایت اجتماعی در حوزه این هنر هم حاکمیت خود را سخت گیرانه محقق خواهد کرد؛

گسست نسل‌! اگر امروز جوانان و نوجوانان انگیزه‌ای برای یادگیری این هنرها نداشته باشند، فردا این رشته‌های ظریف فرهنگی به تاریخ خواهند پیوست. آن هم از نوع تاریخی که معلمی نمی کند برای انسان ها. وقتی امروز درس ندهد فردا از یاد همه خواهد رفت. باید کاری بکنیم تا هم این هنر بماند و هم درآمدی تولید کند که رفت و آمد به کارگاه ها را رونق دهد. تقویت مراکز آموزشی، برگزاری کارگاه‌های مهارت‌آموزی، و ایجاد مشوق‌های مالی برای جوانانی که به سراغ این هنرها می‌روند، می‌تواند راهی برای انتقال این میراث ارزشمند به آینده باشد. صنایع دستی تنها یک «محصول» نیست؛ «هویت زیسته» مردمی است که باید زنده بماند.....

ب / شماره 5680 / پنجشنبه 24 مهر 1404 / صفحه 4

http://archive.birjandemrooz.com/PDF/14040724.pdf

+ نوشته شده در  جمعه بیست و پنجم مهر ۱۴۰۴ساعت 12:40  توسط غلامرضا بنی اسدی  |