امنیت، صرف‌نظر از رویکردهای سیاسی، اقتصادی یا فرهنگی، بنیادی‌ترین نیاز هر جامعه‌ای است که نبود آن، تمامی ارکان توسعه را مختل می‌کند. در این میان، نهاد پلیس بیش از آنکه صرفاً حافظ نظم عمومی باشد، نماینده‌ی اقتدار قانونی، حافظ حقوق عمومی و ضامن آرامش روانی جامعه است. اما نکته‌ای که در تحلیل‌های مربوط به امنیت، گاه مغفول می‌ماند، تفاوت میان امنیت عینی و احساس امنیت است؛ دو مفهومی که گاه با یکدیگر هم‌پوشانی دارند اما هم‌معنا نیستند.

ممکن است آمارهای رسمی از کاهش جرائم خبر دهند، اما اگر شهروندان همچنان از قدم‌زدن در خیابان، استفاده از وسایل حمل‌ونقل عمومی یا تعامل با پلیس احساس آرامش نکنند، گویی بخش مهمی از مأموریت پلیس محقق نشده است. بنابراین، پلیس موفق نه‌تنها باید امنیت را برقرار کند، بلکه باید امنیت را نشان دهد. این حساسی می آفریند که اعتماد عمومی را جلب کند.

تحقق چنین هدفی، نیازمند نقش آفرینیِ پلیسی با شاخص‌های روشن و متعالی است؛ پلیسی در تراز جامعه‌ی اسلامی و مردم‌سالار که با رعایت قانون، اخلاق، عدالت، کرامت انسانی و تخصص حرفه‌ای، چهره‌ای قابل اتکا از خود به نمایش بگذارد. پلیسی که تنها در برابر جرم واکنش نشان ندهد، بلکه با نگاه پیشگیرانه، مشارکت‌جو و اجتماعی، ریشه‌های جرم را در بستر محله‌ها، مدارس و خانواده‌ها شناسایی و خشک کند.

از سوی دیگر، رابطه‌ی میان مردم و پلیس، نباید صرفاً در هنگام وقوع جرم یا تنش شکل بگیرد. مشارکت مردمی در امنیت اجتماعی، باید در قالب طرح‌هایی مانند پلیس محله‌محور، همیاران پلیس، شوراهای اجتماعی محلات و همچنین آموزش حقوق شهروندی تقویت شود. مردم، زمانی به پلیس اعتماد می‌کنند که او را در روزهای سخت، کنار خود ببینند.

اعتمادسازی متقابل، کلید ارتقای احساس امنیت است. مردم با گزارش‌گری مسئولانه، رعایت قانون، نقد سازنده و همکاری فعال، می‌توانند پلیس را در انجام وظایف خطیرش یاری کنند. و پلیس با پاسخ‌گویی شفاف، رفتار حرفه‌ای، رعایت حقوق مردم و ارتباط سازنده، می‌تواند جایگاه خود را به‌عنوان یک نهاد محبوب و قابل احترام تثبیت کند.

در جهانی که تهدیدات امنیتی دیگر فقط فیزیکی نیستند و اشکال جدیدی از جرائم سایبری، روانی، اقتصادی و فرهنگی ظهور کرده‌اند، پلیس بیش از هر زمان نیازمند بازتعریف نقش اجتماعی خود و تعامل مستمر با جامعه مدنی است. پلیس باید نه‌تنها حافظ امنیت باشد، بلکه الهام‌بخش آرامش و امید در دل مردم شود.

در روزهایی که امنیت یکی از دغدغه‌های اصلی جامعه است، تقویت سرمایه اجتماعی پلیس و بازسازی اعتماد عمومی، ضرورتی ملی و راهبردی است؛ ضرورتی که بی‌توجهی به آن، هزینه‌هایی سنگین برای آینده خواهد داشت.

ب / شماره 5671 / دوشنبه 14 مهر 1404 / صفحه 3

http://archive.birjandemrooz.com/PDF/14040714.pdf

+ نوشته شده در  دوشنبه چهاردهم مهر ۱۴۰۴ساعت 12:30  توسط غلامرضا بنی اسدی  |