بازخوانی خط دفاعی ایران در گذر زمان؛

ما «در» گذشته زندگی نمی‌کنیم اما «با» گذشته ارتباطی تنگاتنگ داریم. تنه‌مان در امروز است و سرشاخه‌هایمان، آینده را هدف‌گذاری می‌کند اما ریشه ما در گذشته است. نخ تسبیح تاریخ همه روز‌هامان را گره زده است. جنگ‌ها هم به این گره، قوامی‌ مانا بخشیده‌اند. اصلا جنگ‌ها همه تاروپود ملی ما را درهم تنیده است. از این منظر می‌توان گفت در حافظه ملی ایرانیان، دفاع مقدس تنها یک جنگ نیست، یک زندگی تمام است؛ بارزترین جلوه آن‌هم در شکوه تولد یک دکترین دفاعی قاب می‌شود که در سخت‌ترین شرایط شکل گرفت و تا امروز به‌گونه‌ای پویا، تطبیق‌پذیر و چندلایه تداوم یافته است. اکنون که 45سال از آغاز آن جنگ می‌گذرد و درپی تجربه سنگین جنگ دوازده‌روزه ایران با اسرائیل و مداخله‌گرانی چون آمریکا، فرصت آن فرارسیده است که به یک تایم‌لاین تطبیقی از دفاع بپردازیم: از روزهای ابتدایی اشغال خاک ما در خرمشهر و دیگر مناطق تا امروز که موشک‌ها و پهپادهای ایرانی در آسمان منطقه، مسیرها را بازتعریف می‌کنند و سیستم‌های سایبری ایران، در سطح بازدارندگی جهانی نقش‌آفرین‌اند. در سال‌های دفاع مقدس، راهبرد ایران، ناگزیر به دفاع در گونه‌های مختلف بود؛ با دست خالی، خاک را حفظ کردیم و خطوط جبهه را با ایمان، مردم و ابتکار زنده نگه داشتیم. آنجا پایه‌های دفاع مردمی، دفاع غیرمتقارن و تفکر بومی‌امنیتی ریخته شد. امروز، همین مفاهیم در لباس مدرنی درآمده‌اند: جنگ‌های ترکیبی، بازدارندگی فعال و دکترین حمله پیشگیرانه‌ هوشمند.

اگر آن روز عملیات ثامن‌الائمه(ع)، بیت‌المقدس، خیبر، وافجر8، کربلای5 و... نقطه‌های عطف در نبرد دفاعی ما علیه تجاوز قدرت‌های باطل شرق و غرب در ویترین عراق بودند، امروز عملیات‌های نقطه‌زنی در منطقه، رزمایش‌های سایبری و حملات دقیق پهپادی، همان نقش راهبردی را بازی می‌کنند. دیروز، فرمانده می‌گفت: «موشک جواب موشک»؛ امروز فرمانده می‌گوید: «در هر نقطه‌ای که تهدید شکل بگیرد، پاسخ خواهیم داد

آنچه این خط دفاعی را به‌هم متصل می‌کند، تداوم یک منطق راهبردی با محوریت مردم، نوآوری و اقتدار مستقل است. شکل جنگ البته دگرگون است. در نحوه مواجهه‌ها، تفاوت‌ها بسیارند: ابزارها تغییر کرده‌اند، تهدیدها لایه‌مندتر شده‌اند، دشمن دیگر فقط در خاک حضور ندارد؛ در اذهان، داده‌ها و کابل‌ها نیز نفوذ کرده است. اما اصل ماجرا، همان است: دفاع مشروع و خلاقانه دربرابر هجمه‌ای وسیع؛ پدافند در میدان باور مؤمنانه خودی و آفند نسبت‌به سرزمین ذهن حریف.

ما هیچ میدانی را خالی نمی‌گذاریم. از کمترین داشته‌های خود باید بیشترین بهره را بگیریم تا توان ملی را ارتقا دهیم. الان هم به نام دفاع مقدس هشت‌ساله و به یاد شهدای این عاشورای طولانی، می‌کوشیم با مرور تطبیقی مراحل جنگ تحمیلی و تحولات اخیر، به این پاسخ برسیم که چگونه می‌شود گذشته را در امروز خواند تا دستاوردی موفق‌تر برای آینده ایران داشته باشد. به‌دنبال این هستیم که ببینیم جامعه ایرانی چگونه باید امروز خود را در آیینه‌ آن تجربه تاریخی بازشناسد؛ البته خوب می‌دانیم که بازخوانی این مسیر، فقط یک تمرین تاریخی نیست، بلکه ضرورتی راهبردی برای درک امروز و طراحی فرداست. با درک این واقعیت است که بازخوانی دیروز می‌تواند در دقیق‌سازی مسیر فردا به ما کمک کند.

شهرآرا / شماره 4585 / شنبه 5 مهر 1404 / صفحه 13 / گزارش

https://shahraranews.ir/fa/publication/content/16670/435374

https://shahraranews.ir/files/fa/publication/pages/1404/7/4/16670_154110.pdf

+ نوشته شده در  شنبه پنجم مهر ۱۴۰۴ساعت 12:6  توسط غلامرضا بنی اسدی  |