تاب آوری یک نیاز راهبردی است برای امروز. وقتی چالش های جامعه را سیاهه می کنیم، می بینیم برای روسفید بیرون آمدن از آن نیازمند ظرفیت پیشبرنده ای چون بردباری هستیم.بلاهای طبیعی و بشرساخته و غیرطبیعی، فشارهای اقتصادی و روانی، گونه های متفاوت جنگ روان فرسایی را به نهایت می رساند. این جاست که تاب‌آوری اجتماعی، به‌عنوان توان جمعی یک جامعه در مقابله با سختی‌ها، بازسازی پس از بحران، و حرکت در مسیر رشد، امروز به یک نیاز راهبردی بدل شده است. این مفهوم نه امری وارداتی یا صرفاً آکادمیک، بلکه ریشه‌دار در آموزه‌های قرآنی و سیره اهل‌بیت (ع) است. در متون دینی ما، تاب‌آوری اجتماعی تحت عناوینی چون صبر، حلم، پایداری، حسن خلق، توکل، مدارا و رضایت به قضای الهی مورد توجه قرار گرفته است. خداوند متعال قرآن کریم، بارها و بارها از مؤمنان می‌خواهد که در برابر مشکلات، صبر پیشه کنند. از جمله درآیه 200 سوره آل عمرانتصریح می فرماید: " ای کسانی که ایمان آورده‌اید، صبر پیشه کنید، یکدیگر را به پایداری فراخوانید، و آماده باشید." در این آیه، «صبر» تنها یک فضیلت فردی نیست، بلکه به‌عنوان یک رفتار جمعی و راهبرد اجتماعی مطرح شده که انسجام جامعه مؤمن را در برابر تهدیدها تقویت می‌کند. تاب‌آوری، یعنی تحمل هوشمندانه‌ی سختی‌ها برای رسیدن به هدفی بزرگ‌تر؛ و قرآن کریم در آیه 10 سوره زمر،پاداشی والا برای صابران قائل شده است: " به راستی که شکیبایان پاداش خود را بی‌حساب دریافت می‌کنند." در سیره‌ امام رضا (علیه‌السلام)، تاب‌آوری نه فقط یک توصیه اخلاقی، بلکه یک راهبرد اجتماعی برای حفظ کرامت جامعه مومنان در دل حکومت عباسی بود. آن حضرت، با موقعیت‌شناسی، صبر بر سختی‌های دوران، مدارا با مخالفان، و ارتباط گسترده با مردم، الگویی عینی از تاب‌آوری اجتماعی ارائه کرد. در روایت نورانیِ" لَا يَكُونُ الْمُؤْمِنُ مُؤْمِناً حَتَّى يَكُونَ فِيهِ ثَلَاثُ خِصَالٍ: سُنَّةٌ مِنْ رَبِّهِ، وَسُنَّةٌ مِنْ نَبِيِّهِ، وَسُنَّةٌ مِنْ وَلِيِّهِ..." سنتی که باید از ولی آموخت را صبر بر سختی‌ها عنوان می کنند. این بیان، صبر و پایداری را نه‌تنها نشانه‌ی ایمان، بلکه بخشی از شخصیت یک فرد مؤمن در نسبت با امام و ولایت معرفی می‌کند. امام رضا (ع) در پاسخ به فشارهای سیاسی، با حکمت و صبوری عمل کرد و در رفتار با مردم، همواره رأفت، بردباری، و آرامش را اصل قرار داد؛ چیزی که امروز از مولفه‌های کلیدی تاب‌آوری اجتماعی محسوب می‌شود. امام رضا علیه السلام صرفا مردمان را به این فضیلت راهبردی اخلاقی توصیه نمی کردند بلکه خود شخصاً سخت‌ترین رنج‌ها را تجربه کرده و به صبر و حلم معلم و تعلیم دهنده انسان ها شدند. در شرایط کنونی، که جامعه با فشارهای گوناگونِ نظامی، اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و روانی مواجه است، بازگشت به این سیره نورانی می‌تواند راهگشا باشد. تاب‌آوری اجتماعی، تنها با توصیه حاصل نمی‌شود؛ بلکه نیازمند سیاست‌گذاری دقیق، تقویت سرمایه اجتماعی، اعتماد عمومی، همبستگی، عدالت، و به‌ویژه آموزش فضیلت‌هایی مانند صبر، مدارا، و امید در میان نسل جوان است. فرهنگ رضوی، با تکیه بر عقلانیت، مدارا، و صبوری در سخت‌ترین شرایط، می‌تواند الگوی بومی و اصیلی برای ارتقای تاب‌آوری اجتماعی در جهان امروز باشد.

ب / شماره 5629 / سه شنبه 14 مرداد 1404 / صفحه 4

Powered By
  BLOGFA.COM