ماکیاولی را به این نظریه می شناسیم که "هدف، وسیله را توجیه می کند". به همین خاطر او را به بی اخلاقی متهم می کنیم. حق هم همین است اما خود امروزه، شاهد ترویج و حتی تعمیق این نگاه روبروییم. با نحله های فکری متعدد مواجهیم. یکی از آن ها مشربی است که خود را محق می داند مخالفان فکری و حتی سیاسی خود را به هر شیوه ای و بدترین نوع بنوازد و ملکوک کند. برای اینان اخلاق را با در نظر گرفتنِ نسبت ها باید سنجید. خودی باشد، باطلش هم حق است و غیرخودی که شد، حق اش هم باطل می شود. از منتقدان این نحله شنیده بودم که اینان برای خوداستاندارد های متفاوتی دارند از جمله حق و باطل را جای صادق و کاذب نشانده اند. کسی را که حق بدانند حق تمسک به همه شیوه ها را برایش قائل اند. ناحق بشناسند، که هیچ حقی برایش قائل نیستند. برای اخلاقیات هم التزام به ظهورات سیاسی دارند. این که یک نفر به شاخص های اخلاق چون صداقت، پرهیز از حرام، حرمت داری، رواداری، مروت، مدارا، انصاف ورزی و.... متشخص باشد اما در وادی سیاست، حساسیتی در تراز حساسیت آنان نداشته باشد، متخلق نمی دانند. از پیروزی اسلام و پرچم اسلام هم که حرف می زنند، مرادشان همان گرایش خودشان است. این را در دوران انتخابات به انواع مختلف گفتاری و رفتاری به ظهور رسانده اند. با همین نگاه است که می شنویم؛ چطور می‌تواند بگوید من متخلّق هستم؟ این چه نوع تعریف از اخلاق است که بگوییم فلان شخص، عارف و مُهذّب است اما برای او مهمّ نباشد که چه اتفاقی می افتد. به همین خاطر است که علیه مخالف که نه، غیر هماندیش خود و یا حتی کسی که در اندیشه با آنان مشترک اما به شدت آنان نیست، هر کاری را مجاز می شمارند حتی تخریب و توهین و تهمت! خب، مگر ماکیاولی چیزی غیر از این را می گفت؟ هم برای رسیدن به هدف هر کاری را مجاز می دانست. اینان هم برای رسیدن به مقصود هر مقصدی را مجاز می شمارند. بدتر این که خطای خود را هم صواب می پندارند و به توقع ثواب هم دست خود را دراز دارند! برای شان تکفیر دیگران راحت است. ایمان را هم که منکر شوند، حریم ایمان را هم نخواهند دید پس هر کاری را نه مباح که گاه مستحب و حتی واجب هم می شمارند. در اطراف مان از این آدم ها می بینیم. اما به یاد داشته باشیم از شهید بهشتی که "از پلکان حرام نمی شود به بام سعادت حلال رسید." بدانیم فلسفه بعثت رسول خدا، اکمال مکارم اخلاق است. پس هرچه در این مسیر باشد، دینی است و هرچه به تراز ماکیاولی تنظیم شود فاسد است حتی اگر با انگاره های مقدس، پرزنت کنند.

ب / شماره 5367 / سه شنبه 16 مرداد 1403 / صفحه 3

http://archive.birjandemrooz.com/PDF/14030516.pdf

Powered By
  BLOGFA.COM