حقوق در نظام تربیتی رضوی فقط جنبه حق های مسطلح که در رژیم های حقوقی در ماده و تبصره بدان می پردازند، ندارد. حتی فقط ناظر به جنبه های فقهی هم نیست. حق هایی که امام رضا، علیه السلام، سیاهه می فرمایند، فهرستی است که برای روشنی زندگی، تنظیم شده است. تنها فیزیکال هم نیست که بشود در هیئتِ" ابزار "تصویر سازی کرد. "ابراز"ی هم هست و قبل از گفتار هم البته در بستر پندار رشد یافته است. " إنَّ مِن حَقِّ المُؤمِنِ عَلَى المُؤمِنِ: المَوَدَّةَ لَهُ فی صَدرِهِ، وَالمُواساةَ لَهُ فی مالِهِ، وَالنُّصرَةَ لَهُ عَلى مَن ظَلَمَهُ، وإن کانَ فَیءٌ لِلمُسلِمینَ وکانَ غائِباً أخَذَ لَهُ بِنَصیبِهِ، وإذا ماتَ فَالزِّیارَةُ إلى قَبرِهِ، ولا یظلِمَهُ، ولا یغُشَّهُ، ولا یخونَهُ، ولا یخذُلَهُ، ولا یغتابَهُ، ولا یکذِّبَهُ....؛ امام رضا (ع) :از جمله حقوق مؤمن بر مؤمن، این است که در دل، او را دوست بدارد، با مالش به او کمک برساند، او را در برابر کسى که به وى ستم کند، یارى دهد، اگر مسلمانان غنیمت و خراجى داشتند و او غایب بود، سهم او را برایش بگیرد، هر گاه درگذشت، تا قبرش او را تشییع کند، به او ستم نکند، با او دغلى نکند، به او خیانت نکند، او را وا نگذارد، از او غیبت نکند، دروغگویش نشمارد...." محبتِ قلبی اولین قدم است در احقاق این حقوق. این را هم باید به "مودت" ارتقا دهد. توجه داریم که واژه مودت که از کلمه عربی «ودّ» گرفته شده است، نوعی احساس عاطفی شدید انسان است آن هم تنها به ‌اشخاص و نه‌اشیاء . در یک ارتباط دو سویه هم شکل می گیرد. این هم برای بهتر کردن حال جامعه خیلی بیشتر از محبت موثر است چه محبت را به سکه ای مانند می کنند که می تواند یک رو داشته باشد. می تواند یک ابراز حالِ بی پاسخ باشد اما مودت به همان قاعده "کاسه جایی رود که قدح باز آید" سلام را با علیکی پر مهر تر پاسخ می گوید. این هم داد و ستر دوست داشتن را تکثیر می کند. از قراوانی خُلقی چنین، خَلقی توشه برمی گیرند. همین هم بستر را برای حقِ دوم فراهم می کند. برای " وَالمُواساةَ لَهُ فی مالِهِ" تا مودت حاصل نشود، مواسات نمی تواند درختی پر ریشه و شاخه شود که سایه و میوه خود را به دیگران ببخشد." وَالنُّصرَةَ لَهُ عَلى مَن ظَلَمَهُ " هم زمانی محقق می شود که مودت و مواسات غیرتِ برادری را در بازوی افراد به فراوانی برساند تا فوران آن ظالم را دست و سر و کمر بشکند. همین اهتمام است که در حضور و به ویژه غیاب، نگهداری حق اش را چون واجبی مسلم در فکر و ذهن مومن رضوی حَک می کند تا به حُکمِ آن در نبودنش هم حافظ حقوق و منافع او باشد. به گونه ای که حتی مرگ هم نتواند میان شان فاصله اندازد چه زیارت قبر اموات در شمار همان حقوقی است که امام رضا(ع) تحریر و تبیین می فرماید. به واقع انسان تربیت شده در مکتب رضوی، انسان نسبت به دیگر آحاد جامعه در برابر"موضوعات"ی چون ظلم و غش و دغل کاری و خیانت و رها کردگی و غیبت و تکذیب و...." موضعِ" نفی و" لا" دارد. با لا در برابر این رفتار ها، یقین عملی خود را به "لا"ی محوری که نفی هرچه غیر خداست، تجلیی عملی می بخشد. کسی که به" لا " در برابر اله ها رسیده باشد رفتارش از هر آنچه با خواستِ حضرتِ" الله" ناساز باشد، ناسازگار می شود.

ب / شماره 5305 / یکشنبه 23 اردیبهشت 1403 / صفحه 3

http://archive.birjandemrooz.com/PDF/14030223.pdf

Powered By
  BLOGFA.COM