چهارشنبه سوري، يک رسم ديرپا، يک سنت ملي است که از قرن ها پيش در آخرين چهارشنبه سال، در پهنه ايران و شايد هم ايران باوراني که در ديگر مناطق عالم اند، برگزار مي شود، در اين سنت مردمان به شادي و فرح، غم ها را به آتش مي سپرند تا از غم پاک شوند، چه آتش را مظهر پاکي مي دانند و از مظهر پاکي جز پاکي نمي توان توقع داشت. در اين مراسم آتش افروخته مي شود. اما بي خطر و بي ضرر و مردمان شادمانه از روي آتش مي پرند تا زردي غم ها را به او بسپارند و سرخي و طرب و سرزندگي و شادماني بگيرند، اما امروز، اين رسم در سايه بي احتياطي ها به زمان وحشت بدل مي شود و اگر چه با تخليه هيجان گروهي همراه باشد، نه زردي غم را به آتش مي سپرد و نه سرخي سرزندگي از آن مي ستاند. چهارشنبه را گروهي ناآگاهانه از سور و شادي تهي کرده اند و به شب دلهره، شب خطر، شب حرمت شکني، شب قانون شکني و شب گناه تبديل مي کنند و راستي چه گناهي بالاتر از مردم آزاري؟ چه گناهي بالاتر از اين که حق آرامش، حق شادي، حق زندگي را گروهي جاهل از مردم دريغ مي کنند و به خاطر تخليه هيجانات خود آرامش شهري را بر هم مي زنند؟ ايرانيان آداب دان و مودب هرگز و هرگز و هرگز به خود اجازه نمي دادند حتي شادي شان باعث غم ديگران شود، آن ها شاد بودن را در با هم بودن و با هم خنديدن مي دانستند نه بر هم بودن و به هم خنديدن! به هم خنديدن و شادي خود را در غم ديگران ديدن و تخليه هيجان خود در آرامش دزدي از مردم، شيوه بيماران است و ايراني جماعت هرگز بيمار نيست. آناني که چهارشنبه سوري را سنتي ملي و لازم الرعايه مي دانند حتما به خاطر دارند بمب هاي صوتي، ترقه هاي وحشت آفرين آن هم جلوي پاي زن و بچه مردم، آن  هم کنار خانه اي که بيمار بستري دارند، آن هم کنار خانه اي که نوزادشان به خواب رفته است و اصلا کنار شهروندي که نمي خواهد آرامشش بر هم بخورد، هرگز در راه و رسم ايرانيان جايي نداشته است. حتما مي دانند اين سوغات نامبارک، هر چه باشد، ايراني نيست. ايراني عاشق آرامش است و هرگز به هيچ قيمتي پا روي حق ديگران نمي گذارد، ايراني، نوع دوست است و بني آدم را اعضاي يک پيکر مي داند و درد ديگران را درد خويش مي شمارد، پس نمي تواند در رخ آرامش شهري پنجه کشد و بر گونه آرامش شهروندي سيلي زند. ايراني نمي تواند اين گونه باشد. ايراني شاد است. اهل شادکاري است و از شادي اش همه شاد مي شوند او آداب و رسوم ملي خود را از آن جهت عزيز مي دارد که براي همه ملت عزيز است نه اين که خداي نکرده، فقط خود را ببيند و براي مسخرگي و شادي دروغين لحظه اي، سلامت رواني مردمان و بهداشت صوتي شهري را قرباني کند. ايراني، خانواده ايراني مراقب است تا فرزندش، جوانش- خداي نکرده- موجبات رنجش ديگر شهروندان را فراهم نکند بلکه شادي اش به گونه اي باشد که باعث شادماني ديگر مردمان شود. او آرامش را حق همه مي داند و آتش زدن را در آرامش مردم هرگز قبول نمي کند. خانواده ايراني، حرمت خانواده ها را، حرمت انسان ها را رعايت مي کند...

کلام معصوم است که در اموال اغنيا، سهمي براي فقرا قرار داده شده و اين تکليف برخورداران جامعه است که دستي به ياري فرودستان دراز کنند و نه از سر منت، بل از سر عشق به انجام وظيفه اي که خداوند مقرر فرموده است موانع را از سر راه بندگان خدا بردارند.

اين براي آنان خيلي عزيز بايد باشد که خداوند سهم فقرا را امانت به آنان سپرده است تا آن را به نيازمندان که عيال خداوندند برسانند پس امانت را بايد عزتمندانه به صاحبانش رساند و اين خود سعادتي بزرگ است و مردماني چنين در دو دنيا سعادتمند خواهند بود چه خداوند در وجود اينان آنقدر بزرگواري قرار داده است که ظرفيت داد و دهش به آنان ببخشد و به اينان افتخار هم بکند. حضرت رسول خاتم(ص) آن سفير لحظه هاي ناب و روشن، مي فرمايند« خداي تعالي بندگاني دارد که مردم در نيازهايشان به آنان پناهنده مي شوند» و اين بندگان هم پاسخ مردم را به نيکي مي دهند. من اين افراد را که دستاني دهنده و سينه اي گشاده دارند، اوتاد مي دانم و معتقدم وجود آنان مايه قوام زمين و دوام زمان است و خداوند اينان را بسيار دوست مي دارد چنان که پيامبر بزرگوار اسلام در کلامي ديگر مي فرمايند خداوند متعال کسي را که در پرداخت حق او بخشنده باشد دوست مي دارد و هر که را خداوند دوست داشته باشد همواره عزيز خواهد بود.

دست دهنده و دل دادگر همواره روشن و به دور از خشکسالي و همواره محبوب خداو خلق مي ماند. پيامبر رحمت به تصريح مي فرمايند: «محبوب ترين افراد نزد خدا کسي است که براي بندگانش سودمندتر باشد»پس هرکس مي خواهد محبوب ترين باشد براي خدا، بسم ا...

پس بسم ا...الرحمن الرحيم تا در روزگاري که برخي دست ها تهي و دل ها پر از غصه و رخ ها زرد است خبر از بهار بخوانيم. اين روزها هنگامه مبارکي است تا آنان که امانت دار خدايند عزت انساني را پاس بدارند و به ياري نيازمندان بشتابند و چنان عاشقانه، کرامت را به رفتار درآورند تا آسمان هم بياموزد از آنان و کريمانه بر اين ديار ببارد که ديري است خشکسالي رمق زمين هايش را گرفته است.

اين روزها عيال خداوند نيز منتظرند تا همت امانت داران خداوند را تماشا کنند و ببينند کساني که خداوند را به نام کريم مي خوانند و از او کرامت مي خواهند خود از اين گوهر چه بهره اي دارند و چقدر جان را مظهر شئون خداوندي کرامت و فتوت و حرمت و مهرباني کرده اند و چقدر ترازوي آنان بر عدالت و مهر استوار است و آيا آن چه براي خود از خداوند مي خواهند، حاضرند تا جايي که مي توانند براي ديگران انجام دهند.

پيامبر حکمت و مهر(ص) تعليم مان مي فرمايند به اين که «آن چه را براي خود دوست داري، همان را براي برادرانت ديگران هم دوست بدار» پس وقتي ما مي خواهيم که خداوند بزرگ بر ما مهر و کرم ورزد و طبيعت ما را به ميهماني شکوفايي ببرد، ما نيز از شاد کردن دل نيازمندان غافل نشويم.

در مطالعه روابط اجتماعي به خوبي مي توان دريافت که علت العلل بسياري از مشکلات به وجود آمده در روابط انسان ها، اين است که تعريف درستي از اخلاق نداريم و به جاي مکلف دانستن خود و صاحب حق خواندن طرف مقابل، خود بين مي شويم و هميشه براي خود حق قائليم و براي ديگران تکليف، لذا هميشه در موضع طلبکاري قرار داريم و چون خود را طلبکار و ديگران را بدهکار مي دانيم در برقراري ارتباط با آنان دچار مشکل مي شويم، براي رفع مشکل هم از آن جا که خود را صاحب حق مي دانيم براي به دست آوردن آن حق مي کوشيم و از آن سو نيز چون طرف مقابل ما هم، خود را صاحب حق و ما را مکلف مي داند، به مقابله بر مي خيزد و هزار مشکل درست مي شود. حال آن  که اگر به تعريف درست از اخلاق برسيم، اين مسائل به وجود نخواهد آمد تا عوارض آن، زندگي را بر ما جهنم کند و بهشت را در هر دو سراي از ما دريغ کند، اگر ما خود را مکلف بدانيم، در برابر کاري که انجام مي دهيم خود را طلبکار نخواهيم دانست تا اگر طرف قدر ما را ندانست دلخور و دمغ دست از کار خوبي که مي کنيم بکشيم، اگر دقت کرده باشيد برخي از افراد وقتي کاري براي کسي انجام مي دهند و متناسب با توقع خود قدر نمي بينند، مي گويند بشکند دست بي نمک و يا اين که طرف يک خسته نباشيد هم نگفت و اين در ذهن شان مي ماند و آنان را از ادامه انجام کار خوب دلسرد مي کند اما اگر ما خود را بدهکار بدانيم با اداي بدهي خود توقع قدرداني هاي بلند بالا را نداشته باشيم، ديگر توقعي شکل نمي گيرد تا برآورده نشدن آن ما را چنين دلخور و زمين گير کند. فرد اخلاقي نيک رفتاري اش را منوط به رفتار نيک ديگران نمي کند تا اگر از آنان خوبي نديد، از خوبي کردن دست بشويد، بلکه از آ ن جا که خود را مکلف به خوبي مي داند، در برابر بدي ديگران هم خوبي مي کند، چنان که پيامبر اسلام(ص) سلام کردن را منوط به سلام ديگران نمي دانستند و خود از کوچک و بزرگ در سلام سبقت مي گرفتند در برابر آن کافري که همواره با زباله و شکمبه حيوانات به ايشان اسائه ادب مي کرد، با رفتار نيکوي عيادت از بيمار پاسخ مي دهند تا جايي که آن فرد را از حضيض کفر تا اوج ايمان برکشند. مولا علي عليه السلام درباره حضرت رسول (ص) مي فرمايند «پيامبر(ص) هميشه خوش رو، خوش خلق و نرم خو بودند» و همين خلق حسن بود که بزرگ ترين معجزه شد تا خداوند پيامبرش را عاشقانه بخواند که اگر اين خلق نيکو را نداشتي مردمان از گرد تو پراکنده مي شدند و همين بر جستگي اخلاقي حضرت رسول است که ايشان را در جايگاه «اسوه» مي نشاند تا در قرآن مجيد بخوانيم «...لقدکان لکم في رسول ا... اسوة حسنة» آن چه بعد از قرآن مجيد، بزرگ ترين معجزه پيامبر بود در اقبال مردم به آيين جديد... بگذريم تکليف ما را قرآن مشخص فرموده است. تأسي به پيامبر بزرگواري که اسوه حسنه است و رفتاري اخلاقمند که سعادت را براي همه ما به ارمغان آورد. باشد که چنين زندگي کنيم...

دخترش را که عروس کرد نفهميدم، وقتي نوه اش را در آغوشش ديدم و پرسيدم کيست فهميدم نوه دار شده است اما من که خويشاوند نزديکش بودم، خبر نداشتم حالا در جلسه تعزيه پدر مرد که عموي من مي شد باخبر مي شدم وقتي شانه به شانه اش جلوي مسجد ايستاده بودم تا پاسخ گوي محبت مردمي باشم که به تسليت ما مي آمدند او سياه پوشيده بود، من هم.

او ايستاده بود و من شانه به شانه اش، اگر بغضش گره مي گشود سر بر شانه هم نيز مي گذاشتيم، ما شريک غم هم بوديم. خيلي هامان شريک غم همديگريم. غم هامان را قسمت مي کنيم، اين سنت خوبي است آدم سبک مي شود، احساس پشت گرمي مي کند وقتي کساني را مي بيند که با او همراهند اين خيلي پسنديده است اما کاش اين نيمه سيب عاطفه، با نيمه ديگر هم کامل مي شد و مردمان در شادي هاشان هم شريک مي جستند و مي يافتند مثلا در عروسي فرزندان، خويشاوندان را دعوت مي کردند تا همان ها که در فصل غم جامه شريک مي پوشند به رنگ سياه، در شادي ها هم جامه شريک پوشند به رنگ سفيد.

اما... او دومين دختر و سپس پسرش را هم به خانه بخت فرستاد و باز ما خبر نشديم و پس از ماه ها از زبان اين و آن شنيديم که خويشاوند نزديک ما باز يادش رفته است ما رادر شادي خود شريک کند انگار ما فرهنگ شادي نداريم تا آداب و رسوم آن را ياد بگيريم، انگار خبرهاي خوش، اختصاصي است اما خبرهاي غم انگيز، جنبه عمومي دارد.

مخصوصا انگار خويشاوندان را بايد در عزاداري ها خبر کرد! چنين مي شود که حالا فقط در جلسات تعزيه، خويشاوندان همديگر را مي يابند.

حال آن که صله رحم، قرار است همه روزها مان را به هم گره بزند آن گونه که در خوشي و عزا، ياور هم باشيم. اگر همه روزهامان به هم وصل شود کتاب فصل به فصل آخر خواهد رسيد تا ديوان وصل از غزل هاي ناب لبريز شود.

در شهر غزل هم نگاه همه مهربان تر خواهد بود و شانه هاي به شادي پيوند خورده در روزگار ماتم نيز توان افزون تري خواهد داشت. يک ضرب المثل مي گويد «مرا در روز غم يار نياز است و الا در روزگار شادي يار فراوان است» شايد هم اين بنده خدا در فراواني ياران روزگار شادي، ياران به کار آ مده در روزگار غم و اندوه را از ياد برده بود! بگذريم اين درست که در روز تنهايي و ماتم بايد خويشان را جست و سر بر شانه شان نهاد اما رسم مروت نيست در روزگار شادماني آن ها را از ياد برد.

جوانمرد هميشه مي کوشد تا دل ها را جوان بدارد تلاش او اين است که مردم را در شادي هايش شريک کند چونان باغباني که مردمان را در فصل بهار و شکوفايي و سرسبزي به باغ خويش مي خواند تا حظ و بهره برند از زيبايي شکوفا شده نه اين که در تلخ هنگامه اي که آتش به باغش افتاد ياد ياران کند.

پس همان گونه که به گاه غم فکر خويشانيم در شادي ها هم به ميهماني بخوانيم شان. اين بهتر است.

انسان اخلاقي، سالم ترين انسان است. ازآن جا که همه را دوست دارد، براي خود دشمن تصور نمي کند تا از بيم و هراس اقداماتش، آرامش از دست بدهد و بافزوني استرس به هزار بيماري و درد بي درمان مبتلا شود. انساني که از يک بيماري اعتمادسوز، ويرانگر جامعه و انسانيت کش به نام سوءظن، به مدد اخلاق، جان به در برد، در همين زندگي خود، رشحاتي را از بهشت تجربه خواهد کرد. آن چه در سه گانه فرهنگ ايراني که در فرهنگ اسلامي هم به گونه هاي مختلف مورد تاکيد قرار گرفته است، زندگي ما را براساس نيکي و زيبايي مهندسي مي کند. ما به پندار خوب، گفتار خوب و کردار خوب تعليم شده ايم.و اين دو خوب، کردار نيک و گفتار نيک نشات گرفته از آن يکي خوب، يعني پندار نيک است. کسي که پندار نيک داشته باشد، جز نيکي نخواهد کرد و جز نيک نخواهد گفت، چه زارعي هر بذري که داشته باشد خواهد کاشت و از آن بذر هم جز از همان جنس نخواهد روييد. هيچ سابقه ندارد کسي، بذر گندم بکارد و جو درو کند. آن چه از زمين مي رويد؛ نشانه آن چيزي است که در آن کاشته شده است و زمين فقط امانت داري است که امانت گرفته را، بذر را، صد چندان باز پس مي دهد. پس اگر نيکي در پندار کسي کاشته شود، جز نيکي نخواهد رست لذا در مباحث اخلاقي همواره به «حسن ظن» امر شده ايم تا از خوش گماني خوشي برويد و جهان را پر از خوشي کند. براي همين است که ما را از سوء ظن پرهيز داده اند تا مبادا دامن به بدي آلوده کنيم. آن را گناه کبيره شمرده اند تا اگر دغدغه ديني داريم بدانيم نبايد تلقي بد از مردم داشت. آن که مي خواهد خداوند به او به نيکي بنگرد و دعايش را به خوبي اجابت کند شايسته نيست نسبت به ديگر آفريده هاي خداوند، گمان بد داشته باشد، هر چند بازنده اولي و ضرر کننده واقعي سوء ظن خود فرد است ، کسي که همه چيز را سياه مي بيند اولين کسي که از ديدن اين همه سياهي رنج مي برد خود اوست، اين که به دليل سوء ظن بايد به ديگران آسيب رساند باز هم خود اولين متضرر و خسران کننده است چه بايد پاسخ گوي عمل ناشايست خود باشد. حال آن که انسان اخلاقي، با حسن ظن، به زيبايي مي انديشد و چون همه چيز را زيبا مي بيند از زيبايي لذت مي برد و چون زيبا رفتار مي کند، متقابلا رفتار زيبا مي بيند و باز لذتي بر لذت هاي او افزوده مي شود. اگر ما به اين خلق انساني متخلق شويم و حسن ظن جزئي از رفتار و شخصيت ما شود ديگر از بلايايي اعتمادکش که خانواده ها را در رهگذار توفان هاي کشنده قرار مي دهد مصون خواهيم بود و هر روز نخواهيم خواند و نخواهيم شنيد که مثلا فلان مرد يا فلان زن با گمان اين که همسرش، جاي ديگر سروسري دارد، جان از او ستانده يا در آرام ترين شکل، زشت ترين حلال، طلاق، زندگي خانواده اي را هزار پاره کرده است اگر سوء ظن نباشد، بدي هاي پيامد آن هم نخواهد بود. زشتي که شکل نگيرد، زيبايي شکل يافته به نظر خواهد آمد. چه اصل زيبايي است و زشتي بيماري عارضي است که گاه، بخشي از زيبايي را از بين مي برد، اصل سلامتي است که گاه بيماري آن را به چالش مي کشد. اصل برخورداري و استغناست که گاه فقر بر آن چنگ مي کشد. اصل نيکي است. پس مراقب آن باشيم...

انسان اخلاقي در رفتار ارتباطي خود با طرف مقابل، همواره مراقب است تا رفتاري از او سر نزند که باعث تعدي به حق او شود. حالا اين طرف، گاه حضرت حق، خداوندگار بزرگ است، گاه يک شهروند، گاه يک عضو خانواده و گاه حتي انسان هم نيست. طبيعت است، کوه است، درياست، جنگل است. انسان اخلاقي هم وظيفه بندگي خود را در برابر خداوند تا جايي که مي تواند به شايستگي انجام مي دهد و هم در برابر ديگر همنوعان خود، چنان انجام وظيفه مي کند که حقوق آنان پاس داشته شود و در برابر طبيعت هم احساس تکليف مي کند و به گفته دکتر قراملکي در برنامه اين شب ها کاري نمي کند که حق طبيعت ناديده گرفته شود. لذا هيچ گاه نخواهيد ديد، يک انسان اخلاقي مثلا در کوه زباله بريزد. اگر فرد بي مبالاتي چنين کرد، کوه نوردان که با کوه احساس خويشاوندي بيشتري دارند آن را بر مي دارند و گاه مدت ها راه مي روند تا به سطل زباله اي برسند و آن زباله را در آن بيندازند.

اگر انسان، اخلاق مدار باشد در برابر طبيعت، ديگر چيزي به عنوان آلودگي محيط زيست نخواهيم داشت تا همه به فغان آيند و برخي ها داد بر دارند اين بيداد را. هرچند با کمال تاسف ما خود از آن جا که نسبت به محيط زيست اخلاقي رفتار نمي کنيم، بيشترين سهم را در آلودگي محيط داريم، بيشترين ضرر و زيان هم نصيب خود ما مي شود اما تنها کار ما فقط فرياد است و متهم کردن اين و آن، حال آن که در يک جامعه اخلاقي محيط زيست بايد ايمن باشد، نه فرد و نه سازمان و کارخانه اي حق ندارد، پساب آلوده خود را روانه دشت و بيابان کند. هيچ فرد و سازمان و کارخانه اي حق ندارد آلودگي توليد و هواي سالم را از مردم دريغ کند. محيط زيست، طبيعت و ... هم حق دارند و ما براي اداي حق آن ها تکليف داريم.

انسان اخلاقي، به حق جنگل احترام مي گذارد. پس وقتي آتش به جنگل مي افتد، درختي بي جا شکسته مي شود، زمين و آب آلوده مي شود نشان اين است که اخلاق را فراموش کرده ايم و همين فراموشي گاه آتش بر مي افروزد که ميلياردها تومان خسارت به بار مي آورد.

قصه برخي از ما و جنگل، ماجراي آتش هايي که روشن مي کنيم و خاموش نمي کنيم شده است، قصه سنگي که ديوانه به چاه مي اندازد و هزار عاقل نمي توانند آن را بيرون بياورند و چه بسا بر سر اين مسئله افرادي جان خود را هم از دست بدهند. مگر ماجراي آتش سوزي جنگل ها را که سال هاي قبل بارها اتفاق افتاد و خسارت هاي جبران ناشدني به بار آورد از ياد برده ايم؛ مگر بي احتياطي يک رهگذر، آتش خاموش نشده يک شکارچي، سيگار روشن يک راننده و ... بهشت جنگل را به جهنم آتش بدل نکرد؟

آيا چنين اعمالي از يک انسان سالم سر مي زند؟ بله، اگر انسان به سلامت اخلاقي برسد، جامعه، طبيعت، آب، کوه، دريا، جنگل همه و همه به سلامت خواهند رسيد و امکان زيست سلامت، در محيط زيست سالم فراهم خواهد آمد. اگر در اين مباحث دقت کنيم درخواهيم يافت که اخلاق، همچنان داروي بي بديلي است که مي تواند همه زندگي ما را نجات دهد، اگر خود متخلق شويم، اگر خود اخلاق را به زندگي درآوريم، اگر خود ...

مهربان بود مرد، شايد بتوان او را از جمله مهربان ترين دايي هاي دنيا ناميد، مهربان ترين عموي دنيا، مهربان ترين برادر دنيا و ... به هر حال او از مهربان ترين ها بود او به پدرش چندان نرفته بود و به مادرش هم، شبيه دايي و عمويش هم نبود. او شبيه خودش بود. همه را دوست داشت و خويشاوندانش را دوست تر. براي کسي، نه اين که بد نمي خواست، خوب هم مي خواست. خوبي ديگران زبان او را به شکر، به تسبيح و تهليل مي گشود. هيچ گاه نديدم، آن چه ديگران دارند، ذره اي، حتي ذره اي او را به غبطه وا‌دارد، چه رسد به حسد. وقتي مي شنيد فلان خويش و آشنا، مثلا خانه گرفته يا مدل ماشين او بالاتر شده است خوشحال مي شد. اگر دستش، يعني وسعش مي رسيد، به نزديکانش کمک هم مي کرد...

به هر حال آدم جالبي بود و من گاه تعجب مي کردم، از پدر و مادر و دايي و عمو وعمه و خاله با اخلاق خاص خود، او چگونه اخلاقش به آن ها نرفته است. تحصيلات چنداني هم نداشت‌که بگويم به خاطر تحصيلات و دانشي که اندوخته چنين در اخلاق فربه شده است. اهل سير و سلوک هاي آن چناني هم نبود تا بگويم تحت تاثير فضا، چنين شده است. هميشه دوست داشتم بدانم اين را که او چگونه راه خود را از مسير مهرباني انتخاب کرده است و سرانجام هم راز آن را يافتم، روزي که او از کودکي هايش مي گفت از آرزوهايش که اکثر قريب به اتفاقشان برآورده نشد، حسرت هاي کودکي اش تلخ بود، آن قدر که مي شد طعم آن را پس از ده ها سال هنوز در ذائقه او يافت. او مي گفت: روزگار پدر و مادرش خيلي وقت ها خوش نبود و کارشان به دعوا مي کشيد و او وقتي به عموهايش پناه مي برد، پناهي نمي يافت، نه اين که آغوشي به مهر بر رويش گشوده نمي شد، بلکه در خانه هم به رويش بسته مي شد. قصه رفتار دايي هايش هم تلخ تر بود، حداکثر کاري که آن ها انجام مي دادند، اين بود که گاهي مي آمدند و عوض اصلاح وضعيت زندگي پدر و مادرش، پدرش را زير مشت و لگد مي گرفتند و مي رفتند و هيچ گاه، دستي به مهر بر سر او نکشيدند، تازه آن ها که مي رفتند، پدرش هم تلافي کتک ها را سر او و مادر و خواهر و برادرش در مي آورد. او به ياد نداشت، يک شکلات از دست دايي ها گرفته باشد يا يک آب نبات از دست عموهايش. اما حالا معمولا جيبش پر از شکلات است براي بچه ها. او مي گفت تلخي رفتار آن ها در کامم مانده است لذا تصميم گرفتم، مثل آن ها نباشم و کامي را تلخ نکنم، من زشتي رفتار آن ها را دريافتم و چنين درس گرفتم که از رفتاري آن گونه پرهيز کنم. اگر دايي ها با من دوستي نکردند من دوست خواهرزاده هايم باشم. اگر عموها، دست من را نگرفتند من به وسع خود دست بچه هاي برادرانم را بگيرم، اگر پدر و مادرم، روزگارم را جهنم کردند، من به اندازه خود، زندگي را براي بچه هايم راحت کنم. من از زندگي بد گذشته آموختم، بايد خوب زندگي کرد. بايد همه را دوست داشت حتي آناني را که به روزگار پيش او را آزرده اند ...

مسلمان هم اگر نباشيم، اگر به چيزي به نام اخلاق اسلامي، باور نداشته باشيم اگر براي ما ستار بودن خداوند موضوعيت نداشته باشد که آدمي هم بايد مظهر اين شان باشد. اگر از بزرگ ترهامان هم نشنيده باشيم که چشم بايد پوشيد از ناديدني ها در حريم خصوصي افراد. اگر معلمان هم به ما نگفته باشند چشمي که در حريم مردم، بي اجازه بگردد و حتي از پنجره يا در به داخل خانه مردم نگاه کند، مستحق لعن و طعن است. حتي اگر به آداب و سنن ايراني که حريم خصوصي افراد را محترم مي شمارد پايبند نباشيم و ندانيم ايراني جماعت، اهل جوانمردي است و پيش ترها، لات ها هم حتي ، چشم مي پوشيدند از نامحرم ها. حتي اگر هيچ يک از اين ها را ندانيم يا قبول نداشته باشيم حداقل به عنوان يک شهروند که ادعاي مدرن بودن دارد، بايد به الزامات اخلاق مدرن پايبند باشيم وقتي از ابزار مدرن استفاده مي کنيم. اخلاق مدرن حريم خصوصي افراد را هم به رسميت مي شناسد و هم حرمت مي گذارد و براي جلوگيري از حرمت شکني قانون وضع کرده است. پس اگر به هيچ ديني معتقد نيستيم بايد به گاه استفاده از ابزار مدرن، اخلاق آن را هم رعايت کنيم، نه اين که چشم شويم در حريم خصوصي مردم و روابط خصوصي تر آنان و فيلم بگيريم و شيطان صفتانه از طريق بلوتوث به همه برسانيم. اين شوخي نيست که برخي ها به بازي و بگو بخند برگزار کنند، اين يعني اعلان جنگ به زندگي مردم، يعني تهاجم به اخلاق جامعه، يعني راهزني اخلاقي، يعني دزدي آبروي مردم آن هم از بدترين و خسارت بارترين نوع دزدي . در اين سرقت کثيف فقط آبرو است که بر باد مي رود.راستي وقتي راهزني مال مردم براي قطاع الطريق، چنان سخت و دشوار است، وقتي مجازات افساد في الارض، مرگ است، براي راهزنان حيثيت خصوصي آحاد جامعه و حرمت عمومي جامعه و آناني که از طريق بلوتوث، ايميل و... به فکر نشر فساد در روي زمين اند ، چه خواهد بود؟ آيا نبايد بر اين نکته حساس بود که وقتي جنگ از وجه سخت به وجه نرم، تغيير شکل مي دهد، افساد في الارض و قطع طريق هم مي تواند به شکل نرم درآيد و از آن جا که مواجهه را با جنگ نرم هر عقلي واجب مي شمارد، مقابله و مجازات افساد في الارض و قطع طريق را به شکل نرم هم همه عاقلان امري منطقي مي دانند. پس شايسته است اول اخلاق اجازه پلشتي ندهد و آن جا که پلشت کرداران حرمت اخلاق را رعايت نمي کنند، قانون، محکم با آنان برخورد کند تا بدانند حرمت شکنان را سرانجام داغ و درفش است.