«پیران می‌میرند و جوانان فراموش می‌کنند»؛ جمله‌ای که به دیوید بن‌گوریون، از بنیان‌گذاران رژیم جعلی صهیونیستی و نخست‌وزیر وقت آن، نسبت داده می‌شود. گویی نسخه‌ای برای پیروزی بر حافظه بود: پیران که بروند، روایت خانه‌ها و باغ‌ها هم خاموش می‌شود؛ جوانان که بزرگ شوند، زمین را چنان می‌بینند که انگار همیشه به همین شکل بوده است. اما تاریخ، بارها خلاف این پندار را ثابت کرده است. می‌توان درخت را برید، اما اگر ریشه در خاک مانده باشد، پایان کار نیست. از کنار تنه‌ خشکیده، پاجوشی سر برمی‌آورد؛ قد می‌کشد، سایه می‌اندازد و روزی دوباره میوه می‌دهد. حکایت فلسطین، حکایت همین ریشه‌هاست. تبر بر باغ فرود آمد؛ بر درختان، خانه‌ها و راه‌هایی که نسل‌ها در آن زیسته بودند. گمان می‌رفت با بریدن شاخه‌ها و پراکندن باغبانان، پیوند مردم با زمین هم گسسته شود. اما وطن فقط قطعه‌ای خاک روی نقشه نیست تا با جابه‌جایی مرزها از ذهن پاک شود. وطن، نام کوچه‌ای است که مادربزرگ به یاد دارد، روایتی است که پدر برای فرزند بازمی‌گوید و با هر بار گفتن، از گذشته به امروز می‌آید و در دل نسل تازه ریشه می‌دواند. تقویم ورق خورد. برگ‌هایی رنگ خون گرفتند و افتادند. پیرمردان و پیرزنانی که باغ را با چشم خود دیده بودند، یکی پس از دیگری رفتند. اما جای خالی‌شان، جای خالیِ حافظه نشد. جوانانی آمدند که آن باغ را ندیده بودند، اما نام درخت‌ها و شکل خانه‌ها را از زبان نسل پیش شنیده بودند. کودکان و نوزادان هم به این زنجیره پیوستند. نسلی که شاید خاطره‌ مستقیمِ پیش از اشغال نداشت، اما وارث پیامدهای آن بود. آنان سرزمین را نه فقط از راه قصه، که از راه فقدان شناختند: فقدان خانه، امنیت، آزادی و امکان ساختن آینده در خاک خود. در تجربه‌ بشر، فراموشی فرمان‌بردار قدرت نیست. قدرت شاید بتواند نامی را از تابلویی بردارد، خانه‌ای را ویران کند یا مردمی را از زادگاهشان دور سازد، اما نمی‌تواند به‌سادگی معنایی را که آن خانه در زندگی یک خانواده داشته، پاک کند. تاریخ را گاه نه کتاب‌ها، که حافظه‌ روزمره نگه می‌دارد. همین حافظه هم «حافظِ» مقاومت است. مقاومت، پاسداری از کرامت انسان و امانت‌داری نسبت به خانه و آینده است. ایمان به این‌که ستم، هرقدر طولانی، تقدیر ابدی نیست. نسل امروز فلسطین با درک درست از این واقعیت، بی امید بستن به این و آن، برخاستن و عاملیت خود را تمرین کردند. این دگرگونی، انکار کوشش نسل‌های پیشین نیست؛ ادامه‌ همان مطالبه در زبان و میدان تازه است. بله، با رفتن یک نسل، مسئله‌ای که حل نشده باشد از میان نمی‌رود. فلسطین گواه زنده این واقعیت است. حتی زیتون نیز در فلسطین معنایی چندلایه یافته است. زیتون، سلاح نیست؛ گواهی است بر این‌که ریشه‌داشتن و ساختن، خود شکلی از ایستادگی است. تا اشغال و محرومیت از حق تعیین سرنوشت ادامه دارد، مقاومت هم ادامه دارد.

ب / شماره 5911 / چهارشنبه 15 مهر 1405 / صفحه 3

http://archive.birjandemrooz.com/PDF/14050715.pdf

Powered By
  BLOGFA.COM